Crosslink – Cultuursensitieve zorg en armoede

Introductie

Brussel is op Dubai na de meest cultuurdiverse stad ter wereld gemeten naar aantal nationaliteiten. De demografie van onze hoofdstad weerspiegelt immers diverse groepen met telkens een eigen dynamiek. Migranten, expats en vluchtelingen hebben elk hun eigen verhaal en positie in deze stad.

Als hulpverleners zien we eveneens deze superdiversiteit in onze begeleidingen. Dit stelt ons voor aanzienlijke uitdagingen. Bovendien zijn deze niet vrijblijvend omdat vrijwel alle sektoren binnen de samenleving zich aan deze wijzigende demografie dienen aan te passen.

Het is begrijpelijk dat dit ons onzeker kan maken en vele vragen oproept omtrent bijkomende deskundigheid. Een volwaardige kultuursensitieve zorg vraagt bovendien een professionele benadering en inspanning en dient zich te vertalen en gedragen te worden in de diverse aspecten van een organisatie. Tevens moet ze zich gelijktijdig ontwikkelen op drie domeinen : kennis, vaardigheden en attitude.

Bru-Stars stelt zich tot doel zijn partners in de zorg te Brussel op dit vlak te ondersteunen. Crosslink ondersteunt zijn partners in de uitbouw van een professionele kultuursensitieve zorg. Deskundigheidsbevordering, vorming , intervisie en supervisie kunnen ondersteund worden. Dit kan zowel binnen de eigen organisatie als in overlegsituaties met meerdere partners.

Om het onderstaand schema groter te zien, kunt u op het beeld klikken.

Begeleiding door Crosslink

Wilt u de vaardigheden van uw team versterken of ondersteuning krijgen bij een complexe situatie? Crosslink kan verschillende vormen van begeleiding organiseren, afgestemd op uw noden.

Werkgroep: transculturele diagnostiek (NL)
Vormingen: NBMV & precariteit, vluchtelingen, trauma
Intervisie: NBMV, vluchtelingen, transculturaliteit en trauma
Supervisie: NBMV, vluchtelingen, transculturaliteit en trauma

Hulpmiddelen (tools, artikels en vormingen)

Geestelijke gezondheidszorg faalt bij mensen met migratieachtergrond (artikel)

Zolang cultuursensitieve zorg niet verankerd is in kwaliteitsnormen en financiering, blijft ze afhankelijk van goodwill, schrijven Frieda Matthys en Lukas Claus. Zij zijn respectievelijk voorzitter van de Staten-Generaal Geestelijke Gezondheid en arts-onderzoeker bij de werkgroep transculturele zorg. (Artikel van De Morgen)

Intersectorele intervisies – Smes

Het Smes organiseert een nieuwe reeks intersectorale intervisies voor het werkjaar 2026-2027.

Deze intervisies zijn bedoeld voor professionals die mensen begeleiden met geestelijke gezondheidsproblemen, ernstige bestaansonzekerheid en/of verslavingsproblemen.

Nederlandstalige groep

Donderdag van 14u tot 17u: Animatoren: Thomas Verheij (TrACTor – PSC Elsene) en Simon Vermeersch (DIONGENES). De eerste ontmoetingen zullen plaatsvinden op donderdag 5/11, 3/12 et 14/01.

Franstalige groepen

Dinsdag van 14u tot 17u: Animatoren: Laurence Leroy (Centre de guidance d’Ixelles) en Alain Caufriez (Entr’aide des Marolles). De eerste ontmoetingen zullen plaatsvinden op dinsdag 6/10, 17/11 en 8/12.

Donderdag van 9u tot 12u: Animatoren: Isabelle Demoulin (Projet Lama) en Vanessa Schartz (SSM – La Gerbe). De eerste ontmoetingen zullen plaatsvinden op donderdag 22/10, 5/11 et 3/12.

Pleidooi voor een racismesensitieve zorg

In het boek ‘Witte Zorg, Zwart leed’ beschrijft Ama Kissi vanuit haar expertise als onderzoeker en klinisch psycholoog hoe racisme de mentale gezondheid van mensen in kleur aantast. Toch blijft de mentale gezondheidszorg vooral afgestemd op de normen en ervaringen van witte mensen.

Cultuursensitieve zorg in actie bij Multiversum

Ook binnen grote zorggroepen wordt cultuursensitieve zorg steeds belangrijker. Karima Amin, therapeut, en Erik Neirinckx, adjunct-directeur, vertellen hoe zij bij Multiversum cultuursensitieve zorg aanbieden binnen de geestelijke gezondheidszorg.

Bekijk deze video om te ontdekken welke inspiratie zij haalden uit het Leer- en coachingstraject “Bouwen aan cultuursensitieve organisaties”. Je ziet er hoe ze aan de slag gingen met een visietekst over diversiteit en wat hun cultuurmarkten inhouden.

In het najaar van 2026 volgt een nieuw Leer- en coachingstraject “Bouwen aan een cultuursensitieve organisatie”. Hou hun kanalen in de gaten om je in te schrijven.

Jaaropleiding Transculturele Geestelijke Gezondheidszorg 2026-2027

📅 Start: 10 september 2026
🕗 Duur: 19 opleidingsdagen
📍 Leuven

Deze jaaropleiding is gericht op professionals in de geestelijke gezondheidszorg en de welzijnssector die hun blik willen verruimen. Ze biedt een cruciaal kader om om te gaan met culturele betekenisgeving, trauma, migratie en identiteit in een superdiverse samenleving.

Een samenwerking tussen de KU Leuven (Faculteiten Psychologie, Pedagogische Wetenschappen & Geneeskunde) en CGG-VBO vult deze opleiding een belangrijke leemte in de praktijk.

Deelnemers leren:
– Om te gaan met culturele betekenisgeving van psychisch lijden.
– Een vertrouwensband op te bouwen over taal- en cultuurgrenzen heen.
– Te navigeren in complexe thema’s zoals migratie, discriminatie, trauma en identiteit.
– Te werken aan een transversale blik en ervaringen uit diverse sectoren te integreren.

Voor wie? De opleiding richt zich op professionals in de GGZ, het welzijnswerk en de bredere zorgsector die hun handelingsverlegenheid willen ombuigen naar expertise.

Niet-begeleide minderjarige vluchtelingen (NBMV)

In het Brussels Gewest komen hulpverleners regelmatig in contact met Niet-begeleide Minderjarige Vluchtelingen (NBMV) of jongvolwassenen die hier als NBMV zijn aangekomen en hun zelfstandig leven proberen op te bouwen. Heel vaak kampen zij met een veelheid van sociale, psychische en soms ook juridische problemen. Het vormt ook een kwetsbare groep binnen onze doelgroepen. Hulpverlening aan deze jongeren vraagt dan ook vaak een gelijktijdige inzet op vele levensdomeinen. Dit overzicht geeft een eerste oriëntatie van verschillende voorzieningen in Brussel die specifieke hulp voor minderjarige vluchtelingen organiseren. De website van het Platform Kinderen op de Vlucht geeft een actueel en volledig overzicht van voorzieningen voor vluchtelingenkinderen alsook juridische orientatie (http://www.kinderenopdevlucht.be) evenals de sociale kaart (http://geestelijkegezondheid.brussels/index.php).

U vindt hieronder een schema met verschillende links (waarop u kan klikken) die naar verschillende websites verwijzen.

Omgaan met Trauma – Een toolkit voor traumasensitieve steun

Kinderen en jongeren die trauma hebben meegemaakt, staan vaak voor grote uitdagingen. De toolkit Omgaan met Trauma biedt jeugdprofessionals praktische handvatten om een veilige en ondersteunende omgeving te creëren. Ontdek educatieve posters, interactieve activiteiten, audiomateriaal en korte trainingen om trauma, stress en zelfzorg op een toegankelijke manier aan te pakken.

Ontworpen voor verschillende leeftijdsgroepen, verkent de toolkit op een boeiende manier thema’s zoals trauma, stress, zelfzorg en emotioneel welzijn, zodat iedereen kan bijdragen tot trauma-geïnformeerde praktijken. Deze toolkit is een samenwerking tussen StreetSmart, Minor-Ndako, Save the Children Roemenië & SolidarityNow, medegefinancierd door de Europese Unie.

👉 Toolkit omgaan met trauma

👉 Meer info over de toolkit

Vivo Tool

Onze samenleving wordt steeds cultuurdiverser. Dit vergt van zorgvoorzieningen dat ze zich voortdurend aanpassen aan de nieuwe demografische realiteit.

Dit is een veelzijdige opdracht die op verschillende niveaus in de organisatie moet geïmplementeerd worden. Cultuursensitieve zorg opzetten vergt dan ook op drie domeinen een investering, nl.: kennis, vaardigheden en tenslotte attitude. Soms is het ook niet duidelijk waar eerst te beginnen ofwel ontbreekt het overzicht van de diverse aspecten verbonden met cultuursensitief werken in de organisatie.

De Vivo-Tool werd ontwikkeld om een volledige doorlichting te maken van je eigen organisatie op het vlak van cultuursensitiviteit. Zo komen de reeds verworven aspecten en nog te ontwikkelen aspecten duidelijk in beeld.

Het geeft een overzicht van de reeds gerealiseerde dimensies en geeft tevens een duidelijke aanzet om ontbrekende aspecten verder te ontwikkelen.

De tool is gratis te downloaden

Literatuur

Ontdek een selectie boeken rond verschillende thema’s (psychotrauma, antropologie, migratie, vluchtelingen, kansarmoede). Elk boek wordt voorgesteld met een samenvatting en informatie over de auteur.

Psychotrauma